Gần 95.000 DN thành lập mới năm 2015: Chớ vội mừng!

Thành lập 95.000, giải thể hơn 71.000

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong năm 2015, cả nước có 94.754 DN đăng ký thành lập mới với tổng vốn đăng ký là 601.500 tỉ đồng, tăng 26,6% về số DN và tăng 39,1% về số vốn đăng ký so với năm 2014.

Số vốn đăng ký bình quân một DN năm 2015 đạt 6,3 tỉ đồng, tăng 9,9% so với năm trước. Số lao động dự kiến được tạo việc làm của các DN thành lập mới trong năm 2015 là 1.471.900 người, tăng 34,9% so với năm 2014.

Cũng trong năm này, cả nước có 21.506 DN quay trở lại hoạt động, tăng 39,5% so với năm trước. Số DN hoàn tất thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động sản xuất, kinh doanh là 9.467 DN, giảm 0,4% so với năm trước, trong đó phần lớn là những DN quy mô nhỏ có vốn đăng ký dưới 10 tỉ đồng.

Trong tổng số DN này có 3.511 Cty TNHH một thành viên, 2.668 Cty TNHH hai thành viên, 1.907 DN tư nhân và 1.381 công ty cổ phần. Tổng cục Thống kê cũng cho biết, số DN gặp khó khăn buộc phải tạm ngừng hoạt động trong năm là 71.391 DN. Trong số này có 15.649 DN đăng ký tạm ngừng hoạt động có thời hạn và 55.742 DN ngừng hoạt động chờ đóng mã số DN hoặc không đăng ký.

Đánh giá về những số liệu này, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng: “Chưa nên vui mừng với con số gần 95.000 DN thành lập. Bởi lẽ có thể trong số này sẽ lại đóng góp thêm vào đội ngũ những DN ngừng hoạt động của năm tới. Đã có rất nhiều trường hợp, DN năm trước đăng ký hoạt động nhưng năm sau đã ngừng đăng ký hoạt động. Hiện nay tồn tại thực trạng, số lượng DN tăng nhanh nhưng quy mô của DN nhỏ đi, phần lớn là các DN nhỏ và siêu nhỏ chiếm đến 70%”.

Tinh thần khởi nghiệp còn thấp, có xu hướng đầu cơ

Dù số lượng DN đăng ký thành lập rất lớn nhưng theo bà Chi Lan, theo chỉ số kinh doanh toàn cầu GEM 2013, tỉ lệ người trưởng thành ở VN có ý định kinh doanh trong vòng 3 năm tới chỉ đạt 24,1% so với mức trung bình 44,7% ở các nước Đông Nam Á trong giai đoạn phát triển như VN.

Bên cạnh đó, phần lớn nhân sự cao cấp ở các DN của VN chưa được đào tạo về quản trị kinh doanh. Tỉ lệ DN nhỏ và cực nhỏ sử dụng máy móc vận hành bằng điện năm 2013 mới chỉ đạt 29%. Trong nhóm dân số từ 15 tuổi trở lên ở VN chỉ có 4,4% tốt nghiệp đại học, cao đẳng; 8,9% đã qua trường lớp kỹ thuật; 86,7% không có tay nghề.

Chưa kể, chỉ có 21% DNVVN của VN tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu so với 30% của Thái Lan, 46% của Malaysia. Điều này khiến DNVVN VN ít có khả năng được hưởng lợi từ hiệu ứng lan tỏa của FDI qua chuyển giao công nghệ, chuyển giao kiến thức và nâng cao năng suất. Trong những năm qua, tỉ lệ xuất khẩu của DNVVV trong tổng kim ngạch xuất khẩu luôn thấp hơn DN lớn, chỉ có 16,8% so với 83,2%, trong khi ở các nước khác là 23% so với 77%. Năng suất lao động của DN nhà nước và tư nhân đều thấp.

Đáng chú ý mấy năm gần đây, vốn DN đổ nhiều vào bất động sản, ngân hàng, xây dựng… là những ngành có năng suất rất thấp và mang tính đầu cơ. Trong khi những ngành như dệt may, chế biến thực phẩm, bán buôn bán lẻ… có năng suất cao lại nhận vốn đầu tư rất ít và bị chững lại.

Theo đó, bà Chi Lan đề xuất, VN cần xây dựng “quốc gia khởi nghiệp” để đào tạo các kỹ năng làm việc trong DN. Các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính cần phải được đơn giản hóa một cách tối đa.

“Nếu gần 95.000 DN thành lập mới chỉ buôn qua bán lại thì sẽ thúc đẩy mạnh mẽ toàn nền kinh tế, các DN sẽ phải xây dựng trên tinh thần khởi nghiệp, bắt đầu bằng sản phẩm mới, phương thức kinh doanh và sáng kiến mới, đưa KHCN vào để ứng dụng phát triển, nâng cao chất lượng cho DNNVV”.