Đó chỉ là một trong 7 tiểu dự án của “Dự án đầu tư xây dựng cầu đường Bình Triệu 2”, vẫn giậm chân tại chỗ sau gần 16 năm được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt cho phép thực hiện. 4,5km đường so với chiều dài của nhiều tuyến đường khác trên địa bàn TPHCM không là bao nhưng đây là một trong những cửa ngõ quan trọng của TPHCM với vùng kinh tế trọng điểm phía nam và các tỉnh Tây Nguyên. Bởi vậy, đoạn đường 4,5km này trở nên nhem nhuốc, bầy hầy nhất trong các cửa ngõ ra vào TPHCM, gây bao nhiêu khốn khổ, bức xúc cho hàng ngàn hộ dân địa phương.
Dự án đầu tư xây dựng cầu đường Bình Triệu 2 (gọi tắt dự án Bình Triệu 2) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại công văn số 969/CP-CN ngày 23.10.2000, cho phép TCty Xây dựng công trình giao thông 5 (Cienco 5) thuộc Bộ GTVT làm chủ đầu tư, thực hiện theo hình thức xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT), áp dụng đầu tư trong nước. Theo đó, dự án gồm 2 giai đoạn gồm xây mới cầu Bình Triệu 2 và thực hiện cải tạo, nâng cấp một số tuyến đường với tổng chiều dài hơn 10,6km (trong đó có 4,5km thuộc quốc lộ 13, tiếp giáp tỉnh Bình Dương, từ ngã tư Bình Phước đến ngã tư Bình Lợi, là đoạn đường đã xuống cấp nặng nhất).
Tổng vốn đầu tư của dự án là 341 tỉ đồng. Công trình được Cienco 5 khởi công xây dựng từ ngày 3.2.2001, với thời gian dự kiến thi công và hoàn thành trong 30 tháng. Tuy nhiên, sau 3 năm thực hiện, tới tháng 7.2004, khối lượng công trình hoàn thành của dự án chỉ thực hiện được mỗi hạng mục… cầu Bình Triệu 2 (đạt 34% tổng giá trị xây lắp). Sau khi xây xong cầu Bình Triệu 2, Cienco 5 viện lý do nhu cầu vốn đầu tư tăng từ 341 tỉ đồng lên hơn 1.200 tỉ đồng (chủ yếu do tăng vốn đền bù giải tỏa), không thể tiếp tục thực hiện dự án nên chuyển trả dự án lại cho TPHCM.
Từ sự cố trên, ngày 30.7.2004, UBND TPHCM có văn bản số 4450/UB-ĐT gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị điều chỉnh lại dự án, chuyển chủ đầu tư từ Cienco 5 sang Sở Giao thông Công chính TPHCM, thay đổi hình thức đầu tư từ BOT sang đầu tư bằng nguồn ngân sách thành phố và hoàn vốn bằng nguồn thu phí giao thông. Mặt khác, UBND TPHCM cũng đề nghị Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh thay đổi quy mô một phần đường của dự án. Cụ thể, đoạn đường quốc lộ 13 từ ngã tư Bình Phước đến ngã tư Bình Lợi dài hơn 4,5km sẽ bổ sung xây dựng theo mặt cắt ngang rộng 53m thay vì 32m như dự án cũ. Tổng mức đầu tư dự án cũng được điều chỉnh từ 341 tỉ đồng lên… 1.692 tỉ đồng (riêng chi phí đền bù giải tỏa là 1.285 tỉ đồng). Dự kiến công trình sẽ hoàn thành vào năm 2006. Ngày 4.11.2004, Chính phủ có văn bản cho phép chấm dứt hợp đồng dự án đầu tư BOT Bình Triệu 2, chuyển giao dự án cho UBND TPHCM thực hiện.
Đội vốn gấp… 15 lần
Năm 2005, UBND TPHCM lại chuyển dự án Bình Triệu 2 từ Sở Giao thông Công chính sang Cty CP đầu tư hạ tầng kỹ thuật TPHCM (CII) làm chủ đầu tư. Thay vì năm 2006 phải hoàn thành dự án như cam kết, phải đến năm 2007 CII mới… nhúc nhích dự án bằng động thái chia dự án thành 7 tiểu dự án. Trong đó, việc nâng cấp - mở rộng 4,5km đường quốc lộ 13 thuộc tiểu dự án 1. Song, từ tháng 9.2009 đến tháng 8.2010, CII chỉ thực hiện được mỗi tiểu dự án 3 “nâng cấp cầu đường Bình Triệu 1” (tức cầu Bình Triệu cũ). Hầu hết các tiểu dự án khác như nâng cấp - mở rộng quốc lộ 13, mở rộng đường Nguyễn Xí, mở rộng đường Ung Văn Khiêm, xây dựng các nút giao thông ngã năm Đài liệt sĩ… vẫn “bất động” cho đến nay.
Trả lời báo chí, ông Dương Quang Châu - Giám đốc đầu tư thuộc CII - cho biết: “Khó khăn lớn nhất của dự án Bình Triệu 2 là vốn đầu tư đã tăng lên rất nhiều lần so với ban đầu, trong khi nguồn ngân sách của TPHCM lại không dư dả. Riêng vốn dành cho bồi thường, giải tỏa mặt bằng đã đội lên cả chục lần, do thời gian kéo dài ”. Cụ thể, ngay sau khi CII tiếp quản dự án, vào tháng 7.2007, tổng vốn đầu tư đã tăng vọt lên 3.493 tỉ đồng. Năm 2011, con số trên tiếp tục được CII cập nhật tăng lên 4.723 tỉ đồng (trong đó số tiền đền bù giải tỏa mặt bằng là 3.773 tỉ đồng). Và đến hôm nay, tổng vốn đầu tư cho các tiểu dự án còn lại của dự án Bình Triệu 2 đã phát sinh lên đến con số kỷ lục… hơn 5.500 tỉ đồng. Với số vốn đầu tư bị đội lên gấp 15 lần so với ban đầu, Dự án Bình Triệu 2 trở thành một trong 2 dự án “treo” lâu nhất ở TPHCM (16 năm), chỉ đứng sau dự án khu đô thị Bình Quới - Thanh Đa (24 năm).
Sự trì trệ chung của cả dự án, kéo theo tiểu dự án số 1 “nâng cấp mở rộng 4,5km quốc lộ 13” - cửa ngõ đông bắc của TPHCM - cũng bị quá lâu. Từ đó dẫn đến một hệ quả: 4,5km đường quốc lộ 13 trở thành cửa ngõ duy nhất còn lại của TPHCM trở nên nhếch nhác, điểm nóng kẹt xe, ngập nước hàng đầu ở thành phố.