Dù có quy mô 7 cảng và tổng mức đầu tư khoảng 40.000 tỉ đồng sử dụng khoản vay ODA của Chính Phủ Nhật Bản và vốn đối ứng của Chính Phủ Việt Nam do Bộ GTVT làm chủ đầu tư nhưng đến nay cảng Quốc Tế Cái Mép Thị Vải mới chỉ khai thác được 18% công suất và dần trở thành gánh nặng cho các ngành vận tải liên kết. Làm thế nào để có thể “giải cứu” vấn đề nan giải này là câu hỏi lớn được các chuyên gia đặt ra tại hội thảo do JICA và Bộ Kế Hoạch và Đầu Tư tổ chức vào ngày 20.1 tại TP HCM nhằm chia sẻ đánh giá chung về hiệu quả đầu tư dự án, về thực trạng khai thác bến ODA Cái Mép nói riêng và các bến container khác trong khu vực nói chung, đồng thời tạo cơ hội để các bên liên quan trao đổi ý kiến về các giải pháp tối ưu hóa hoạt động khai thác các cảng miền nam Việt Nam.
Cụm cảng Cái Mép – Thị Vải (CMTV) bắt đầu đón hàng từ năm 2009, thời điểm bắt đầu khủng hoảng kinh tế nhưng theo phân tích của các chuyên gia và các DN logistics, đây không phải là nguyên nhân dẫn đến tình trạng hoạt động èo uột của cụm cảng này. Cụm cảng CMTV hiện có 7 cảng container cỡ lớn gồm: SITV, SP-PSA, TCCT, TCIT, CMIT, TCOT và SSIT với tổng công suất thiết kế 6,8 triệu TEUs/năm. Tuy vậy, con số đỉnh điểm ghi nhận từ các năm qua của toàn cụm mới chỉ đạt 18% công suất. Hiện chỉ vài ba cảng là có tàu container ra vào khai thác, những cảng còn lại phải chuyển đổi công năng sang làm hàng rời, nông sản, sắt thép. Thậm chí có cảng từ khi xây dựng xong đến giờ chưa thấy có tàu container cập bến. Hiện chỉ có khoảng 7%-10% khách hàng giao nhận hàng tại cụm cảng CMTV, 90% lượng hàng còn lại “chảy” về cảng Cát Lái gây áp lực cho các cảng khu vực TP HCM, các kho ngoại quan ICD cũng như giảm hiệu quả khai thác cụm cảng CMTV.
Nhiều ý kiến của các chuyên gia cho rằng, Chính phủ, Bộ GT-VT cần coi việc duy trì sự tồn tại của các cảng nước sâu là một nhiệm vụ trọng tâm, nên có sự phối hợp ở mức cao, đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích địa phương hay của riêng một công ty nào đó. Nếu không có “nhạc trưởng” điều tiết hàng hóa và sử dụng đúng mục đích của cảng nước sâu như quy hoạch thì sự dư thừa tại hệ thống cảng container Cái Mép – Thị Vải sẽ kéo dài đến tận năm 2020 và có thể còn kéo dài hơn nữa. Bên cạnh đó, để phát triển cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, cần nhanh chóng hoàn thiện cơ sở hạ tầng kết nối giao thông, đồng thời thiết lập các trung tâm logistics quanh cụm cảng, tạo thành chợ container với mặt bằng giá dịch vụ rẻ để thu hút hàng hóa về cụm cảng Cái Mép – Thị Vải.
clip
| Cảng Cái Mép Thị Vải |