Giá bán lẻ điện bình quân sẽ được điều chỉnh tăng ở mức 3% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành và thời gian điều chỉnh giá bán điện giữa 2 lần liên tiếp tối thiểu là 3 tháng. Trường hợp cần thiết, Nhà nước sẽ sử dụng Quỹ bình ổn giá điện (tương tự như quỹ bình ổn giá xăng dầu) để bình ổn giá bán điện nhằm giảm thiểu tác động bất lợi đến ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Đó là những điểm mới quy định trong dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế điều chỉnh giá bán điện bình quân trong năm vừa được Bộ Công Thương đưa ra lấy ý kiến người dân, doanh nghiệp.
Nếu được Thủ tướng phê duyệt, quyết định này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ đầu năm nay, thay thế quyết định 69 hiện hành ban hành năm 2013 về cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân.
Theo dự thảo quy định, nguyên tắc điều chỉnh giá điện bình quân là trong năm tài chính, giá bán điện bình quân được xem xét điều chỉnh khi thông số đầu vào cơ bản biến động so với thông số đã được sử dụng để xác định giá bán điện bình quân hiện hành. Cụ thể, hàng năm, giá điện sẽ được xem xét, điều chỉnh dựa trên các biến động khách quan thông số đầu vào của tất cả các khâu gồm: Phát điện, truyền tải điện, phân phối - bán lẻ điện, điều hành - quản lý và dịch vụ phụ trợ hệ thống điện. Giá bán điện bình quân được điều chỉnh trong phạm vi khung giá do Thủ tướng Chính phủ quy định và chỉ được điều chỉnh tăng ở mức 3% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành. Thời gian điều chỉnh giá bán điện bình quân giữa hai lần liên tiếp tối thiểu là 03 tháng.
Việc điều chỉnh giá bán điện bình quân phải thực hiện công khai, minh bạch. Trường hợp các thông số đầu vào cơ bản tại thời điểm tính toán biến động làm giá bán điện bình quân cập nhật thấp hơn so với giá bán điện bình quân hiện hành và trong khung giá (sau khi đã trích Quỹ bình ổn giá điện), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải giảm giá điện bình quân ở mức tương ứng, đồng thời báo cáo liên bộ Công Thương - Tài chính.
Trong trường hợp các thông số đầu vào cơ bản tại thời điểm tính toán biến động làm giá bán điện bình quân cập nhật cao hơn so với giá bán điện bình quân hiện hành (sau khi đã sử dụng Quỹ bình ổn giá điện), nếu biến động tăng từ 3-5% và trong khung giá quy định, EVN được phép điều chỉnh tăng giá bán điện bình quân ở mức tương ứng, báo cáo Bộ Công Thương và Bộ Tài chính để kiểm tra theo đúng quy định. Nếu trên 5% hoặc giá bán điện bình quân tính toán sau điều chỉnh ngoài phạm vi khung giá quy định, EVN phải lập hồ sơ phương án giá, báo cáo Bộ Công Thương và gửi Bộ Tài chính để thẩm định.
Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ phương án giá của EVN, Bộ Tài chính có trách nhiệm thẩm định và gửi ý kiến thẩm định bằng văn bản đến Bộ Công Thương. Cũng trong 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được ý kiến thẩm định của Bộ Tài chính, Bộ Công Thương phải có trách nhiệm tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến.
Dự thảo cũng quy định cơ chế điều chỉnh giá bán điện bình quân hàng năm. Theo đó, hàng năm, sau khi có báo cáo quyết toán chi phí và giá thành sản xuất kinh doanh điện, báo cáo tài chính đã được kiểm toán độc lập của EVN và các đơn vị thành viên, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính kiểm tra, tính toán giá thành sản xuất kinh doanh điện của các khâu phát điện, truyền tải điện, phân phối - bán lẻ điện, điều hành - quản lý và dịch vụ phụ trợ hệ thống điện, giá bán điện bình quân thực hiện của năm liền kề trước đó.
Trước ngày 1.11 hàng năm, EVN xây dựng phương án giá bán điện bình quân trình Bộ Công Thương và Bộ Tài chính. Căn cứ kết quả kiểm tra, tính toán giá thành sản xuất kinh doanh điện năm liền kề trước đó, tình hình sản xuất kinh doanh điện trong năm của EVN và tình hình kinh tế - xã hội, Bộ Công Thương là đơn vị chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xem xét phương án giá bán điện bình quân, cụ thể như sau:
a) Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh giảm so với giá bán điện bình quân hiện hành và trong khung giá quy định, EVN có trách nhiệm điều chỉnh giảm giá bán điện bình quân ở mức tương ứng và báo cáo Bộ Công Thương, Bộ Tài chính;
b) Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 3-5% so với giá bán điện bình quân hiện hành và trong khung giá quy định, EVN được điều chỉnh tăng tương ứng, báo cáo Bộ Công Thương và Bộ Tài chính để kiểm tra theo đúng quy định.
c) Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh tăng trên 5% so với giá bán điện bình quân hiện hành hoặc ngoài phạm vi khung giá quy định, Bộ Công Thương báo cáo Thủ tướng Chính phủ sau khi có ý kiến thẩm định của Bộ Tài chính. Bộ Công Thương đồng thời cũng là đơn vị kiểm tra, giám sát việc thực hiện điều chỉnh giá bán điện bình quân theo quy định. Trong trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương có thể ra văn bản yêu cầu EVN giảm hoặc dừng tăng giá bán điện bình quân, đồng thời được phép mời tư vấn độc lập để thẩm tra hồ sơ điều chỉnh giá bán điện bình quân của EVN.
Dự thảo cũng quy định việc thiết lập Quỹ bình ổn giá điện để thực hiện mục tiêu bình ổn giá điện. Theo đó, nguồn hình thành Quỹ bình ổn giá điện được trích từ giá bán điện và được tính vào chi phí sản xuất kinh doanh điện.
Quỹ bình ổn giá điện được trích lập khi các yếu tố đầu vào hình thành giá bán điện biến động làm giá bán điện bình quân giảm so với hiện hành và chi phí sản xuất kinh doanh điện chưa được tính hết vào giá bán điện đã được phân bổ hết. Quỹ bình ổn giá điện sẽ do EVN thực hiện việc trích lập, quản lý và sử dụng quỹ bình ổn giá điện theo hướng dẫn của Liên Bộ Tài chính - Công Thương.